Veelvoorkomende gedachten tijdens postpartum depressie

In deze blog ga ik in op een aantal veelvoorkomende depressieve gedachten. Het zijn gedachten die moeders tijdens counseling regelmatig noemen, en waar ze behoorlijk onder kunnen lijden. De gedachten doen zich voor als waarheden. Moeders voelen het effect in hun lichaam en gaan eronder gebukt. Gedachten zoals deze zijn echter een symptoom van de aandoening en géén waarheid. Ze worden minder frequent en milder naarmate de depressie verdwijnt. 

• “Ik kan dit niet meer“
  Een moeder kan zich zo overweldigd voelen dat ze letterlijk denkt dat ze het niet meer aankan. Het laat zien hoe zwaar het lijden voor haar is. Het is tegelijkertijd niet altijd een bewijs dat ze daadwerkelijk niet in staat is om moeder te zijn. 
• “Met mij komt het niet goed” of “Ik zal me altijd zo blijven voelen“
  Dit is een typisch depressief toekomstbeeld. De moeder is bang dat ze zich altijd zo zal voelen. Karen Kleiman (onderzoeker en expert postpartum depressie) benadrukt: een depressie voorspelt de toekomst alsof die vaststaat. Het gevoel van hopeloosheid kan daardoor veel sterker zijn dan de feitelijke vooruitzichten.
• “Ik ben vast de uitzondering“
  Dit past bij het idee dat depressie iemand ervan kan overtuigen dat algemene geruststellingen niet voor haar gelden: anderen herstellen misschien, maar bij mij is het anders. Deze gedachten zijn een symptoom van de depressie, en zullen milder worden, naarmate de depressie verdwijt.

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen wat de depressie je vertelt en wat er daadwerkelijk aan de hand is. 

De gedachte: “Ik kan dit niet meer”, kan bijvoorbeeld betekenen: “Ik ben zo uitgeput en overweldigd dat mijn brein geen uitweg meer ziet.” Dat is iets anders dan “ik ben werkelijk niet in staat om voor mijn baby te zorgen.”

Een postpartumdepressie heeft vaak invloed op het beeld dat een moeder van zichzelf heeft. Vrouwen kunnen hun klachten makkelijk toeschrijven aan hun karakter, of als bewijs dat ze geen goede moeder zijn, terwijl het om een behandelbare aandoening gaat. 

Daarom is het als counselor of therapeut belangrijk om moeders heldere en begrijpelijke informatie te geven over postpartumdepressie en hen inzicht te bieden in het verschil tussen depressieve gedachten en de werkelijkheid. Door de aandoening stap voor stap te leren begrijpen, kan er ruimte ontstaan om deze gedachten en overtuigingen steeds meer los te koppelen van wie zij werkelijk zijn. Dit vraagt tegelijkertijd om oog voor het lijden van de moeder en voor de zwaarte van de situatie waarin zij zich bevindt. Juist door haar hierin niet alleen te laten, maar haar als het ware spreekwoordelijk vast te houden, te blijven steunen en nabij te zijn, kan zij zich stap voor stap weer gaan verbinden met vertrouwen. Persoonlijk vind ik het ook belangrijk om voor ogen te houden, en te blijven herhalen dat een postpartum depressie een behandelbare aandoening is.

Voor meer (wetenschappelijke) informatie over postpartum depressie, zie: https://www.postpartumstress.com/